Podróż studyjna Wirtualnego Sztetla na Białoruś

W dniach od 29 kwietnia do 6 maja 2012 r. przedstawiciele portalu Wirtualny Sztetl poraz kolejny odwiedzili Białoruś. Była to już czwarta podróż studyjna zespołu WS dotego kraju. Do wspólnego odkrywania przeszłości zaprosiliśmy przedstawicielibiałoruskich gmin żydowskichorganizacji kulturalnych. Razemnami pojechali takżeuznani eksperci: Eleonora Bergman z Żydowskiego Instytutu Historycznego im. E.Ringelbluma oraz Andrzej TrzcińskiZakładu KulturyHistorii Żydów UniwersytetuMarii-Curie Skłodowskiej.

Przez tydzień podróżowaliśmy na dwóch trasach. Jedna grupa odwiedziła północną częśćBiałorusi, między innymi Wilejkę, Postawy, Druję; druga grupa zwiedzała miastarejonieMohylewaBobrujska. Na naszym szlaku znalazły się synagogi, domy modlitwy, domyprzedpogrzebowe, cmentarzemiejsca związaneZagładą. Spotykaliśmy się ze świadkamihistorii, członkami gmin żydowskich, krajoznawcamibadaczami. W trakcie ekspedycjizbieraliśmy informacje dotyczące historiispuścizny miejscowych społeczności żydowskich,nagrywaliśmy wywiady, wykonywaliśmy zdjęcia. Pozyskane w ten sposób materiały jużwkrótce wzbogacą portal Wirtualny Sztetl.

Jednak nie tylko dokumentacja żydowskiego dziedzictwa była celem naszego wyjazdu. AlbertStankowskiMuzeum Historii Żydów Polskich zaprezentował portal Wirtualny Sztetl podczasDni Kultury ŻydowskiejMohylewie. Z inicjatywy Krzysztofa Bielawskiego doszło doroboczego spotkania, poświęconego restauracji cmentarza żydowskiegoLeninie, na którymzachowały się unikalne drewniane macewy. W rozmowach uczestniczyli m. in: AntonAstapowicz – przewodniczący Białoruskiego Społecznego Towarzystwa Ochrony PomnikówHistoriiKultury  oraz lokalni społecznicy: Ludmiła Tanienia i Emma Płotnikowa.Jednocześnie Andrzej TrzcińskiKrzysztof Bielawski wykonali szczegółowy spiszachowanych nagrobków.

Zwieńczeniem podróży było przygotowane przez nas dwudniowe seminarium w Mińsku, prowadzone przez: Anatola Podolskiego, Inę Sorkinę, Mildę Jakuliete-Wasil, Alję Sidarowicz, Annę Dąbrowską, Olenę Prawyło i Witolda Hebanowskiego. Poruszane tematy dotyczyły m. in. problematyki badania Holokaustu, dyskryminacji, projektów edukacyjnych. Seminarium odbyło się w nietypowej scenerii: w głównej sali Muzeum Zaira Isaakowicza Azgura, pomiędzy pomnikami komunistycznych przywódców i aktywistów.

Organizacja ekspedycjiseminarium była możliwa dzięki grantowi otrzymanemuMinisterstwa Spraw Zagranicznych Holandiiramach projektu „Creating open civil society and European identity in Belarus by means of international activities to the benefit of Jewish heritage in Eastern and Central Europe”.

Wirtualny Sztetl od dłuższego czasu aktywnie angażuje sięodkrywaniepopularyzacjężydowskiego dziedzictwa na Białorusi. Od 2010 r. odwiedziliśmy ponad 130 miast,zorganizowaliśmy kilka konferencjiwarsztatów, trzy wystawy fotografii. Na portalu pojawiłysię liczne artykułyspołecznościach żydowskich na terenach Białorusi, powstała takżebiałoruska wersja językowa Sztetla. Ta działalność pozwoliła nam na poznanie wieluwartościowych osób: historykówbadaczy, członków organizacji żydowskichinstytucjikultury. W ubiegłym roku na zaproszenie Wirtualnego Sztetla kilkudziesięciu naszychbiałoruskich partnerów przyjechało do Polskiprzez tydzień zapoznawało sięmetodamiochrony żydowskiej spuścizny.