Muzeum POLIN
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, mieszczące się w sercu dawnej żydowskiej dzielnicy Warszawy, naprzeciwko Pomnika Bohaterów Getta, jest jedną z najważniejszych instytucji opowiadających o tysiącletniej obecności Żydów na ziemiach polskich. Jego misją jest przywracanie i ochrona pamięci o historii polskich Żydów, a także budowanie wzajemnego zrozumienia i szacunku między Polakami i Żydami oraz w szerszym wymiarze – między społeczeństwami Europy i świata.
Powstanie Muzeum POLIN było od początku ściśle związane z działalnością Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce.
To właśnie w Stowarzyszeniu, w 1993 roku, narodziła się idea stworzenia nowoczesnego muzeum poświęconego historii Żydów polskich. Projekt stopniowo zyskiwał poparcie w kraju i za granicą, a dzięki zaangażowaniu osób prywatnych, instytucji oraz darczyńców z całego świata możliwe było rozpoczęcie prac koncepcyjnych i prowadzenie ich przez wiele lat jako inicjatywy społecznej.
Przełomowym momentem był rok 2005, kiedy – z inicjatywy Stowarzyszenia – projekt uzyskał wsparcie miasta stołecznego Warszawy oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
W ten sposób Muzeum POLIN stało się pierwszą w Polsce instytucją kultury opartą na partnerstwie publiczno-prywatnym. Na mocy aktu założycielskiego strona publiczna sfinansowała budowę gmachu Muzeum i zapewniła większość środków na jego bieżące funkcjonowanie, natomiast Stowarzyszenie ŻIH odpowiadało za organizację i sfinansowanie procesu tworzenia wystawy stałej aż do otwarcia Muzeum w październiku 2014 roku.
Wkład Stowarzyszenia w powstanie Muzeum miał charakter
zarówno organizacyjny, jak i finansowy.
Dzięki prowadzonej przez Stowarzyszenie kampanii założycielskiej ponad pięciuset darczyńców z Polski i zagranicy wsparło projekt łączną kwotą 165 milionów złotych.
Z tej sumy 145 milionów złotych przeznaczono na przygotowanie wystawy stałej, a 20 milionów złotych na programy edukacyjne i publiczne realizowane we współpracy z Muzeum oraz na działalność statutową Stowarzyszenia. Było to bezprecedensowe przedsięwzięcie społeczne i filantropijne, które umożliwiło stworzenie instytucji o międzynarodowym znaczeniu.
Szczególną rolę w procesie tworzenia Muzeum odegrał Jerzy Halbersztadt, który w latach 1999–2011 nadzorował prace Stowarzyszenia związane z projektem – najpierw jako dyrektor projektu, następnie koordynator Stowarzyszenia ds. Muzeum, a w latach 2006–2011 jako pierwszy dyrektor Muzeum. Jego zaangażowanie miało istotne znaczenie dla przygotowania koncepcji, organizacji procesu budowy oraz kształtu powstającej instytucji.
Po otwarciu Muzeum POLIN współpraca ze Stowarzyszeniem nie ustała, lecz weszła w nowy etap.
Stowarzyszenie ŻIH nadal aktywnie wspiera Muzeum, pozyskując środki na realizację projektów edukacyjnych, naukowych, wystawienniczych i kulturalnych. Dzięki temu możliwy jest dalszy rozwój przedsięwzięć, które służą upowszechnianiu wiedzy o historii Żydów polskich oraz budowaniu otwartego, odpowiedzialnego dialogu o przeszłości i współczesności.
Istotnym wymiarem tej współpracy jest również troska o to, aby Muzeum pozostawało miejscem żywego kontaktu ze środowiskami, dla których dziedzictwo Żydów polskich jest ważną częścią tożsamości i pamięci.
W 2015 roku, z inicjatywy Stowarzyszenia ŻIH, przy dyrektorze Muzeum POLIN powołano Kolegium Społeczne. Na jego czele stoi Piotr Wiślicki, Przewodniczący Zarządu Stowarzyszenia ŻIH. W skład Kolegium wchodzą przedstawiciele społeczności żydowskiej oraz organizacji działających na rzecz historii i kultury Żydów polskich. Kolegium stanowi forum dialogu, współpracy i wymiany doświadczeń, a zarazem wyraz przekonania, że Muzeum powinno być współtworzone przez szeroko rozumianą wspólnotę osób i środowisk zaangażowanych w ochronę tego dziedzictwa.
Dziś Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN jest jedną z najważniejszych i najczęściej odwiedzanych instytucji kultury w Polsce. Dla Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce współpraca z Muzeum pozostaje jednym z kluczowych filarów działalności — świadectwem długofalowego zaangażowania w ochronę pamięci, rozwój edukacji historycznej oraz tworzenie przestrzeni dialogu o wspólnej historii.
